Etkili prompt yazma
Yapay zekânın size ne verdiğini değil, sizin ona ne söylediğinizi düşünün. Bu modülde önce modelin dünyayı nasıl gördüğünü anlıyoruz (token ve bağlam penceresi), sonra çıktı kalitesinin tek değişkenini, talimatı, ustalaştırıyoruz.
Aynı model, aynı araç, farklı sonuç.
Aynı konuya iki farklı talimat. Aradaki fark yetenek değil, spesifiklik.
Sonuç: ansiklopedik dil, sınıf seviyesinden kopuk, süresi ve formatı belirsiz bir metin. Herhangi bir kitaptan alıntı gibi.
Sonuç: 7. sınıfın kelime dünyasında, sözlü ritimde, somuttan soyuta köprü kuran ve yanılgıları baştan hedef alan bir anlatım.
Token: modelin gördüğü dünyanın birimi.
Model cümleleri sizin okuduğunuz gibi okumaz; anlamlı parçacıklara böler. Bu parçacıklara token denir. Kelimelere tıklayıp nasıl bölündüklerini görün.
Türkçe ekli bir dil: "okullarımızdan" tek kelime ama 5-6 token. Aynı şeyi söylemek Türkçede İngilizceye göre yaklaşık %30 daha fazla token kullanır. Yani aynı prompt Türkçede biraz daha "pahalı"; ama pedagojik karşılığı paha biçilmez.
Kendi cümleniz kaç token?
Yukarıdaki iki kelime hazır örnekti. Şimdi kendi promptunuzu yazın ya da yapıştırın: metin token'lara bölünsün, maliyeti gözünüzle görün. Bölme yaklaşıktır, gerçek modeller biraz farklı bölebilir ama büyüklük sırası doğru.
Bağlam penceresi: modelin çalışma hafızası.
Modelin aynı anda aklında tutabildiği token sayısı. Üç yılda yüz kat büyüdü; bu, öğretmen için "ilgili tüm belgeleri önüne koyabilmek" demek.
Öğretmen çevirisi: "Şu kazanım listesini, şu ünite planını, geçen haftaki sınavımı ve 3 kitap bölümünü önüne koyuyorum. Hepsini birlikte değerlendirerek bu hafta için bir ders tasarla."
Model bir çalışma masası gibidir.
Aklınıza gelebilecek en iyi benzetme: öğretmen masası. Kartların üzerine gelin.
Büyük pencere çok şey görür. Ama masayı düzenli tutmak hâlâ öğretmenin işi.
Beş bileşen, bir kontrol listesi.
Her zaman beşini birden kullanmak zorunda değilsiniz. Sıkıştığınızda başvuracağınız bir liste bu.
Tek çerçeve yok, ama hepsi aynı şeyi söyler.
Madlen'in beşli çerçevesi tek doğru değil. Dünyada öğretmenlerin sık kullandığı iki kısa reçete daha var. Hepsinin ortak mesajı aynı: modele kim olduğunu, ne istediğinizi ve kime/nasıl üreteceğini söyleyin.
Az önce gördüğünüz liste. Kontrol listesi gibi kullanın, her zaman beşi birden gerekmez.
Kişilik (rol), amaç (görev), parametre (kitle, üslup, okuma seviyesi). Üç adımda hatırlaması kolay.
Araştırma işlerinde işe yarar: "Kaynak" isteyin (ve gerçek olduğunu doğrulayın), sonra "rafine" edin, yani düzelterek ilerleyin.
Beş bileşenle kendi promptunuzu kurun.
Her bileşen için bir seçim yapın; promptunuz aşağıda canlı olarak şekillensin. Bittiğinde kopyalayın, Madlen Asistan'da deneyin, sonra kendi dersinize uyarlamaya başlayın.
- (boş bırakın)
- 8. sınıf matematik öğretmenisin.
- Lise fizik öğretmenisin ve öğrencilerin günlük hayatla bağ kurmasını önemsiyorsun.
- LGS hazırlığı yapan özel ders öğretmenisin.
- 4. sınıf öğretmenisin, sınıfında kaynaştırma öğrencisi var.
- (boş bırakın)
- Öğrenci kesir ile ondalık gösterim arasında geçiş yapabilsin.
- Öğrenci fotosentezin üç ana aşamasını kendi cümleleriyle açıklayabilsin.
- Öğrenci iki kaynağı karşılaştırıp farklı bakış açılarını fark edebilsin.
- (boş bırakın)
- 30 kişilik 6. sınıf, okuma seviyeleri karışık, süre 40 dakika.
- Tabletsiz, sadece tahta, kalem ve kâğıtla uygulanabilecek.
- Kaynaştırma öğrencisi olan sınıfta yalnızca sözlü anlatım için.
- (boş bırakın)
- Çıktıyı 3 sütunlu bir tablo olarak ver: kavram, tanım, günlük örnek.
- Her sorunun altında cevap anahtarı parantez içinde olsun.
- 5 madde, her madde 2 cümleyi geçmesin.
- (boş bırakın)
- Matematiksel sembol kullanma, kelimelerle yaz.
- 200 kelimeyi geçme.
- Yabancı kelime kullanma, örnekler Türk kültüründen olsun.
Kötü promptu onarın.
Atölyenin en sevilen bölümü. Aşağıdaki zayıf prompta hangi bilgiler eklenmeli? Eksik olan her şeyi seçin, sonra kontrol edin.
Yazdığınız prompt kaç bileşen içeriyor?
Hazır bir promptu onarmak kolay, kendi promptunuzu denetlemek zor. Aşağıya gerçekten kullanmayı düşündüğünüz bir prompt yazın; beş bileşen listesine göre taransın. Tarama kelime düzeyinde çalışır, yani kesin bir not değil bir kontrol listesi; ama eksik bileşeni şaşırtıcı biçimde iyi yakalar.
Dokuz prompt aracı, üç seviye.
Beşli çerçeveyi kurduktan sonra promptunu güçlendiren dokuz teknik. Hazır olduğunuz seviyeyi seçin, her aracın altındaki gerçek sınıf örneğini kopyalayıp Madlen Asistan'da deneyin. Başlangıçtan başlayın, ustalaştıkça ilerleyin.
Aynı görev, üç turda vasattan mükemmele.
İlk prompt nadiren son prompttur. Bir oturma planını üç turda nasıl olgunlaştırdığımıza bakın. Her turda prompta ne eklendiğini ve çıktının nasıl iyileştiğini izleyin.
Üç teknik daha.
1 Örnekle öğretme ›
2 Düşünmesini isteme ›
3 İteratif düzeltme ›
Beş yaygın hata.
1 Fazla genel yazmak ›
2 Çelişkili talimatlar vermek ›
3 Körü körüne güvenmek ›
4 Tek dilli düşünmek ›
5 İlk çıktıya razı olmak ›
Promptlarınızda ne saklı, ona dikkat edin.
YZ şirketleri model eğitmek için devasa miktarda gerçek insan verisine ihtiyaç duyuyor. Yazdığınız her prompt, bir yerde eğitim verisi olabilir. Sınıfınızdan, öğrencinizden, velinizden gelen her bilgi bir prompta girdiği anda artık tamamen sizin kontrolünüzde değil.
"Ahmet'in son sınavı" değil, "7. sınıf bir öğrencinin sınavı". Gerçek isim, numara, sınıf yazmayın. Sınav kâğıdı yükleyecekseniz kimlik bilgilerini kesin.
"Bu sohbet eğitimde kullanılmasın" ayarını arayın. Çoğu araçta var ama varsayılan açık.
En basit ve en güçlü kural. Veli mesajını birebir aktarmayın; konuyu anonimleştirerek danışın.
Atölyenin pedagojik mesajı ile etik mesajı aynı dikkati gerektirir: spesifik prompt yazın, çıktıyı iyileştirir; spesifik veri vermeyin, mahremiyeti korur.
Boşlukları doldurun.
- token havuzu
- bağlam penceresi
- eğitim verisi
- internetin kesilmesi
- limitin aşılması
- modelin yorulması
- %30 daha az
- %30 daha fazla
- iki kat daha az
- açıkça söylemelisiniz
- ima etmelisiniz
- hiç belirtmemelisiniz
"Kısa ama detaylı bir özet yaz" promptu neden zayıf?
Modül 2 tamamlandı.
Artık modelin dünyayı nasıl gördüğünü ve onunla nasıl konuşulacağını biliyorsunuz. Son modülde bu beceriyle gerçek bir kazanımı baştan sona üretip iki farklı yolla ölçeceğiz.
Modül 3: Materyal üretimi ve ölçme →