Ortak yazılınızı MEB senaryosuna göre hazırlayın

Zümrenizin seçtiği senaryoyu işaretleyin, öğrenme çıktıları ve soru sayıları tablodan gelsin.

Örnek çıktıyı inceleyin

5 ile 12. sınıf
Tüm sorular açık uçlu
Toplam 100 puan

Madlen'in hazırladığı gerçek bir örnek

Cevap anahtarını göster

1 Açık uçlu 14 puan
Bir ilçe belediyesi, özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini artırmak amacıyla çeşitli alanlarda düzenlemeler yapmıştır. Okullarda rampa ve asansör gibi fiziksel düzenlemelerle birlikte bireyselleştirilmiş eğitim programları uygulanmaya başlanmıştır. Toplu taşıma araçlarına rampa sistemleri eklenerek ulaşımda erişilebilirlik sağlanmıştır. Evde sağlık hizmeti ile de özel gereksinimli bireylerin düzenli sağlık kontrolleri yapılmaktadır. Ancak belediye, özel gereksinimli bireylerin iş hayatına katılımını kolaylaştıracak herhangi bir çalışma henüz başlatmamıştır.

Bu bilgilere dayanarak, istihdam alanında özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik yeni bir fikir öneriniz ve bu fikrin özel gereksinimli bireylerin iş hayatına katılımına nasıl katkı sağlayacağını açıklayınız.
Örnek cevap: Belediye, yerel işletmelerle iş birliği yaparak özel gereksinimli bireylere yönelik meslek edindirme kursları düzenleyebilir ve bu bireyleri istihdam eden iş yerlerine teşvik veya destek sağlayabilir. Böylece özel gereksinimli bireyler iş yaşamına daha kolay katılabilir, ekonomik bağımsızlık kazanabilir ve toplumsal yaşama daha etkin biçimde dahil olabilir.

Puanlama ölçütleri:
- İyi biçimlendirilmiş bir yanıt, eğitim, ulaşım ve sağlık alanlarında düzenleme yapılmış ancak istihdam alanında henüz çalışma başlatılmamış olduğunu dikkate alarak şu iki unsuru içermelidir: (1) istihdam alanında özel gereksinimli bireylerin iş bulmasını veya çalışma hayatına katılmasını kolaylaştıracak somut ve uygulanabilir bir öneri (örneğin yerel işletmelerle iş birliği yapılarak mesleki eğitim kursları düzenlenmesi, özel gereksinimli bireyleri istihdam eden iş yerlerine destek sağlanması veya iş yerlerinde fiziksel düzenlemelerin yapılması) ve (2) bu önerinin özel gereksinimli bireylerin istihdama katılımını hangi şekilde artıracağının gerekçeli biçimde açıklanması. Yalnızca eğitim, ulaşım veya sağlık alanındaki mevcut düzenlemeleri tekrar eden ya da istihdama katkısını açıklamayan yanıtlar yeterli sayılmaz.
2 Açık uçlu 14 puan
1921 yılında Batı Anadolu'daki bir cephe gerisi köyünde tutulan bir kayda göre, köy halkı Tekâlif-i Milliye Emirleri doğrultusunda evlerindeki buğday, yün ve deri malzemelerini orduya teslim etmiştir. Kayıtta, bazı ailelerin kışlık yiyecek stoklarının büyük bölümünü orduya verdiği, kadınların geceleri dikiş yaparak asker çorabı ve gömleği hazırladığı belirtilmektedir. Aynı kayıtta, çevredeki köylerin ortaklaşa bir öküz kağnısı hazırlayarak cephaneyi cepheye taşıdığı da not edilmiştir.

Bu kayıttaki bilgilere dayanarak, Türk toplumunun millî mesele karşısında gösterdiği tutum ve davranışları açıklayınız.
Örnek cevap: Halk, elindeki yiyecek, giyecek ve araç gibi imkânları orduyla paylaşarak büyük bir fedakârlık ve dayanışma örneği göstermiştir. Kadınların dikiş yapması ve köylülerin ortaklaşa cephane taşıması, toplumun farklı kesimlerinin aynı amaç etrafında birleştiğini ve bağımsızlık mücadelesini ortak bir görev olarak benimsediğini gösterir.

Puanlama ölçütleri:
- İyi biçimlendirilmiş bir yanıt, kayıttaki bilgilerden yola çıkarak halkın elindeki yiyecek, giyecek ve araç gibi imkânları orduyla paylaştığını; bu paylaşımın tek bir kişinin değil köy halkının ve çevredeki köylerin ortak çabasıyla gerçekleştiğini; kadınların dikiş yapması ve köylülerin ortaklaşa cephane taşıması gibi farklı kesimlerin katkısının aynı amaç etrafında birleştiğini belirtmelidir. Yanıt, bu davranışların fedakârlık, dayanışma ve bağımsızlık mücadelesini ortak bir görev olarak benimseme biçiminde yorumlanabileceğini göstermelidir.
3 Açık uçlu 14 puan
Bir araştırma merkezi, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından farklı illerden toplanan yardım verilerini incelemiştir. Araştırmada, deprem bölgesine gönderilen gıda, giysi ve barınma malzemelerinin büyük bölümünün sivil vatandaşların bireysel bağışlarından oluştuğu belirlenmiştir. Araştırma ayrıca, deprem sonrası kısa sürede kurulan çadır ve konteyner kentlerin oluşturulmasında gönüllü kuruluşların devlet kurumlarıyla eş zamanlı çalıştığını ve farklı şehirlerden gelen yardım kolilerinin kısa sürede bölgeye ulaştırıldığını ortaya koymuştur.

Bu araştırma bulgularından hareketle, Türk toplumunun millî mesele niteliğindeki bir afet karşısında gösterdiği tutum ve davranışların toplumsal birlikteliğe etkisini değerlendiriniz.
Örnek cevap: Vatandaşların bireysel bağışları ile gönüllü kuruluşların devlet kurumlarıyla eş zamanlı çalışması birlikte değerlendirildiğinde, toplumun farklı kesimlerinin ortak bir amaç etrafında birleştiği görülür. Bu dayanışma, insanların birbirine duyduğu güveni ve ortak sorumluluk bilincini artırarak toplumsal birlikteliği güçlendirmiştir.

Puanlama ölçütleri:
- İyi bir yanıt, bağlamdaki iki bulguyu birbiriyle ilişkilendirmelidir: vatandaşların bireysel bağışları ile gönüllü kuruluşların devlet kurumlarıyla eş zamanlı çalışması. Yanıt, bu iki davranışın birlikte ortaya çıkmasının farklı kesimlerden insanları ortak bir amaç etrafında birleştirdiğini, bu ortak hareketin toplum içinde güven ve ortak sorumluluk duygusunu güçlendirdiğini ve böylece toplumsal birlikteliği pekiştirdiğini açıklamalıdır. Yalnızca bağışların yapıldığını veya yalnızca kurumların çalıştığını tekrar eden, iki bulgu arasında bağ kurmayan yanıtlar eksik kabul edilmelidir.
4 Açık uçlu 15 puan
Bir ortaokul sınıfında grup çalışması yapan öğrencilerden biri, ortak ödevi zamanında teslim etmeyen arkadaşına "Sen hiçbir zaman sorumluluk almıyorsun, hep bana yük bırakıyorsun." şeklinde tepki vermiştir. Bu tepki üzerine arkadaşı kendini savunmaya geçmiş ve grup içindeki gerginlik artmıştır. Öğretmen durumu fark ettiğinde aynı düşüncenin "Ödevin zamanında tamamlanmamasından dolayı endişeleniyorum, birlikte bir plan yapabilir miyiz?" şeklinde de ifade edilebileceğini belirtmiştir.

Bu durumda kullanılan iki farklı ifade biçiminin grup içindeki iletişime ve dayanışmaya olası etkilerini karşılaştırarak açıklayınız.
Örnek cevap: Birinci ifade arkadaşı suçlayıp yargıladığı için karşı tarafın savunmaya geçmesine ve grup içindeki gerginliğin artmasına yol açmıştır; bu durum iş birliğini zayıflatır. Öğretmenin önerdiği ikinci ifade ise kişiyi suçlamadan duyguyu dile getirip ortak çözüm önerdiği için arkadaşın iletişime açık kalmasını sağlar, güveni korur ve grup dayanışmasını destekler.

Puanlama ölçütleri:
- İyi biçimlendirilmiş bir yanıt şunları içermelidir: İlk ifadenin karşı tarafı suçlayıp yargıladığı, bu nedenle arkadaşının kendini savunmaya ittiği ve iletişimden kaçınmasına yol açtığı; ikinci ifadenin ise aynı durumu kişiyi suçlamadan dile getirip ortak bir çözüm aradığı, bu sayede karşı tarafın iletişime açık kalmasını sağlayarak grup içindeki güveni ve iş birliğini güçlendirdiği belirtilmelidir.
5 Açık uçlu 15 puan
Bir sınıfta öğrenciler tartışma yaparken konuşan kişiyle göz teması kurup sözünü kesmeden dinlemekte, karşı tarafın duygularını anlamaya çalışmaktadır. Başka bir sınıfta ise öğrenciler konuşma sırasında sık sık birbirinin sözünü kesmekte, alaycı bir üslup kullanmakta ve telefonlarıyla ilgilenmektedir. Zamanla birinci sınıfta öğrenciler arasında güven ve iş birliği artarken, ikinci sınıfta öğrenciler fikirlerini paylaşmaktan çekinmeye başlamıştır.

Bu iki sınıf ortamında görülen iletişim davranışlarının, öğrenciler arasındaki ilişkileri ve grup içindeki iş birliğini nasıl farklı şekillerde etkilediğini değerlendiriniz.
Örnek cevap: Birinci sınıftaki göz teması kurma ve sözü kesmeden dinleme gibi davranışlar öğrenciler arasında güven oluştururken, ikinci sınıftaki sözü kesme, alaycı üslup ve telefonla ilgilenme gibi davranışlar güveni azaltmış, öğrencilerin fikirlerini paylaşmaktan çekinmesine ve grup içindeki iş birliğinin zayıflamasına yol açmıştır.

Puanlama ölçütleri:
- İyi biçimlendirilmiş bir yanıt şunları içermelidir: Birinci sınıfta göz teması kurma ve sözü kesmeden dinleme gibi davranışların karşı tarafı anlamaya yönelik bir tutum oluşturduğu, bunun güveni ve iş birliğini artırdığı; ikinci sınıfta sözü kesme, alaycı üslup ve telefonla ilgilenme gibi davranışların karşı tarafın değersiz hissetmesine yol açtığı, bu durumun öğrencilerin fikir paylaşmaktan çekinmesine ve grup içindeki güven ile dayanışmanın zayıflamasına neden olduğu belirtilmelidir.
6 Açık uçlu 14 puan
Sevgili Elif,

Merhaba, uzun zamandır görüşemedik. Bizim mahallede son zamanlarda ilginç şeyler oluyor. Annem artık markete gitmek yerine genel ağ üzerinden farklı ülkelerden kıyafet ve eşya sipariş ediyor, kargo birkaç gün içinde kapımıza geliyor. Ancak mahallemizdeki küçük kırtasiyeci dayı, müşterilerinin çoğu artık aynı ürünleri genel ağdan daha ucuza aldığı için dükkânını kapatmayı düşünüyormuş. Bir de komşumuzun ailesi televizyonda izledikleri bir dizi sayesinde Kore mutfağını tanımış, şimdi evde sık sık Kore yemekleri yapıyorlar. Seni görmek için sabırsızlanıyorum, görüşmek üzere.

Mektupta anlatılan değişimlerden, hem günlük yaşama kolaylık sağlayan hem de yerel bir işletmeyi olumsuz etkileyen birer örnek seçerek bu örneklerin küreselleşmeyle ilişkisini açıklayınız.
Örnek cevap: Genel ağ üzerinden sipariş verilmesi küreselleşmenin ticareti kolaylaştıran yönünü gösterir çünkü insanlar artık uzak ülkelerden ürünlere kolayca erişebilmektedir. Ancak bu durum, mahalledeki kırtasiyeci gibi küçük yerel işletmelerin büyük ve uluslararası satış ağlarıyla rekabet etmekte zorlanmasına yol açmaktadır. Komşu ailenin Kore yemeklerini öğrenmesi ise farklı toplumların birbirinin kültürünü tanıyıp benimsemesine, yani kültürel etkileşime örnektir.

Puanlama ölçütleri:
- İyi biçimlendirilmiş bir yanıt şunları içermelidir: genel ağ üzerinden farklı ülkelerden ürün siparişi verilebilmesinin, küreselleşmenin ticareti kolaylaştıran bir sonucu olduğu; buna karşılık aynı gelişmenin mahalledeki kırtasiyeci gibi yerel işletmeleri rekabet karşısında zor duruma düşürebildiği belirtilmelidir. Yanıtta ayrıca bir toplumun başka bir toplumun yemek kültürünü benimsemesinin (Kore mutfağı örneği) küreselleşmenin kültürel etkileşim boyutuna işaret ettiği ifade edilmelidir.
7 Açık uçlu 14 puan
Nine: Siz şimdiki çocuklar çok farklı büyüyorsunuz. Biz küçükken alışverişi hep mahalle pazarından yapar, komşularla yüz yüze sohbet ederdik.

Torun: Nineciğim, ben artık telefonumdan başka ülkelerin markalarından bile alışveriş yapabiliyorum, yurt dışındaki kuzenimle de görüntülü konuşabiliyorum.

Nine: Doğrusu kolaylık var ama bizim mahalledeki terzi dükkânı artık müşteri bulamıyor, çünkü herkes hazır kıyafeti genel ağdan sipariş ediyor.

Torun: Haklısın ama ben de okulda farklı ülkelerin kültürlerini daha hızlı öğreniyorum; mesela bir çizgi dizi sayesinde birkaç Japonca kelime öğrendim.

Bu konuşmada geçen değişimlerden hareketle, küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi bir kolaylık ve bir olumsuz etki örneği üzerinden açıklayınız.
Örnek cevap: Torunun telefonundan farklı ülkelerin markalarından alışveriş yapabilmesi ve kuzeniyle görüntülü konuşabilmesi, küreselleşmenin ticareti ve iletişimi kolaylaştıran yönünü gösterir. Buna karşılık mahalledeki terzi dükkânının müşteri kaybetmesi, küreselleşmenin yerel işletmeleri uluslararası rekabet karşısında zorlayan olumsuz bir etkisidir. Torunun bir çizgi dizi sayesinde Japonca kelimeler öğrenmesi de farklı toplumların kültürlerinin birbirine daha kolay ulaşmasına, yani kültürel etkileşime örnektir.

Puanlama ölçütleri:
- İyi biçimlendirilmiş bir yanıt şunları içermelidir: torunun genel ağ üzerinden farklı ülkelerin markalarından alışveriş yapabilmesinin ve yurt dışındaki kuzeniyle görüntülü konuşabilmesinin, küreselleşmenin iletişim ve ticareti kolaylaştıran sonuçlarından olduğu belirtilmelidir. Buna karşılık mahalledeki terzi dükkânının müşteri bulamamasının, küreselleşmenin yerel işletmeler üzerinde yarattığı olumsuz rekabet etkisine örnek olduğu açıklanmalıdır. Ayrıca torunun bir çizgi dizi aracılığıyla başka bir ülkenin diline ait kelimeler öğrenmesinin kültürel etkileşimle ilişkilendirilmesi beklenir.

Cevap anahtarını göster

1 Açık uçlu 15 puan
Hava direncinin ihmal edildiği bir ortamda, ilk hızsız bırakılan bir cismin serbest düşme hareketi boyunca belirli anlardaki hız büyüklükleri ölçülerek aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Zaman (s) Hız (m/s)

0 0
1 9,8
2 19,6
3 29,4
4 39,2

Ölçümler Dünya yüzeyine yakın bir bölgede gerçekleştirilmiştir.

Tablodaki verilerden yararlanarak serbest düşme hareketi yapan cismin ivmesinin zamanla nasıl değiştiğini ve büyüklüğünün kaç m/s² olduğunu işlem adımlarıyla açıklayınız.
Örnek cevap: İvme, birim zamandaki hız değişimidir (a = Δv / Δt). Tablodaki ardışık her 1 saniyelik zaman aralığında hız değişimi 9,8 m/s - 0 = 9,8 m/s; 19,6 m/s - 9,8 m/s = 9,8 m/s; 29,4 m/s - 19,6 m/s = 9,8 m/s ve 39,2 m/s - 29,4 m/s = 9,8 m/s olarak bulunur. Eşit zaman aralıklarında hız artışı aynı kaldığından cismin ivmesi zamanla değişmez; sabittir ve büyüklüğü 9,8 m/s² değerindedir.

Puanlama ölçütleri:
- İvme, birim zamandaki hız değişimi olup a = Δv / Δt ifadesiyle hesaplanır.
- 0 ile 1 saniye aralığında a = (9,8 − 0) / (1 − 0) = 9,8 m/s², 1 ile 2 saniye aralığında a = (19,6 − 9,8) / (2 − 1) = 9,8 m/s², 2 ile 3 saniye aralığında a = (29,4 − 19,6) / (3 − 2) = 9,8 m/s², 3 ile 4 saniye aralığında a = (39,2 − 29,4) / (4 − 3) = 9,8 m/s² bulunur.
- Eşit zaman aralıklarındaki hız değişimi sabit olduğundan ivme zamanla değişmez. İvme sabittir ve büyüklüğü 9,8 m/s² değerindedir.
2 Açık uçlu 14 puan
Sürtünmesiz yatay bir düzlem üzerinde durmakta olan 4 kg kütleli bir sandık, yatay doğrultuyla 37° açı yapacak biçimde yukarıya doğru uygulanan 25 N büyüklüğündeki bir çekme kuvveti ile çekilmektedir. Cisim hareket ederken yüzeyle teması kesilmemektedir. Yer çekimi ivmesi g = 10 m/s², sin37° = 0,6 ve cos37° = 0,8 olarak alınmaktadır.

Sandığın serbest cisim diyagramında yer alan kuvvetleri yönleriyle birlikte belirterek yatay zeminin sandığa uyguladığı normal kuvvetin büyüklüğünü ve sandığın ivmesini Newton'ın Hareket Yasalarını kullanarak işlem basamaklarıyla açıklayınız.
Örnek cevap: Sandığın serbest cisim diyagramında düşey aşağı yönlü ağırlık (40 N), düşey yukarı yönlü normal kuvvet (N) ve yatayla 37° açı yapan çekme kuvveti (25 N) yer alır. Çekme kuvvetinin düşey bileşeni 15 N, yatay bileşeni 20 N'dir. Düşeyde denge koşulundan N + 15 = 40 eşitliğiyle normal kuvvet N = 25 N bulunur. Yatay doğrultuda sürtünme olmadığından net kuvvet 20 N'dir ve F = m·a bağıntısından sandığın ivmesi a = 5 m/s² olarak hesaplanır.

Puanlama ölçütleri:
- Serbest cisim diyagramında kuvvetler ve yönleri belirtilir. Ağırlık G = m·g = 4 kg · 10 m/s² = 40 N, düşey doğrultuda aşağı yönlüdür. Zeminin uyguladığı normal kuvvet N, düşey doğrultuda yukarı yönlüdür. Çekme kuvveti F = 25 N, yatayla 37° açı yapar.
- Kuvvetin yatay bileşeni Fx = F·cos 37° = 25 · 0,8 = 20 N, düşey bileşeni Fy = F·sin 37° = 25 · 0,6 = 15 N (yukarı yönde) olur.
- Düşeyde ivme olmadığından net kuvvet sıfırdır (Newton’ın Birinci Yasası). ΣFy = 0 ⟹ N + Fy − G = 0 ⟹ N + 15 − 40 = 0 ⟹ N = 25 N bulunur.
- Yatay düzlem sürtünmesiz olduğundan yataydaki net kuvvet çekme kuvvetinin yatay bileşenidir (Newton’ın İkinci Yasası). ΣFx = m·a ⟹ 20 = 4·a ⟹ a = 5 m/s² olarak hesaplanır.
3 Açık uçlu 14 puan
Sürtünmelerin ve hava direncinin ihmal edildiği yatay buz pistinde durmakta olan 60 kg kütleli bir sporcu ile 40 kg kütleli bir diğer sporcu karşı karşıya durmaktadır. Sporculardan biri diğerini yatay doğrultuda elleriyle anlık olarak ittiğinde, her iki sporcunun da zıt yönlerde kayarak birbirinden uzaklaştığı gözlenmiştir. Etkileşim süresince kuvvet ölçerlerle yapılan kayıtlarda, her iki sporcunun birbirine uyguladığı temas kuvvetlerinin büyüklüğünün eşit ve 120 N olduğu, etkileşim sona erdikten sonra ise sporcuların buz üzerinde sabit hızlarla hareketlerini sürdürdükleri belirlenmiştir.

Newton'ın hareket yasalarını temel alarak sporcuların etkileşim anındaki ivmelerini büyüklükleriyle hesaplayıp itilme sonrasında sabit hızla hareket etmelerinin nedenini açıklayınız.
Örnek cevap: Etkileşim anında her iki sporcuya da 120 N büyüklüğünde kuvvet etki eder. 60 kg kütleli sporcunun ivmesi 120 / 60 = 2 m/s², 40 kg kütleli sporcunun ivmesi ise 120 / 40 = 3 m/s² büyüklüğündedir. İtme bittikten sonra sürtünmesiz ortamda yatay net kuvvet sıfır olduğu için eylemsizlik ilkesi gereğince sporcular hızlarını koruyarak sabit hızla hareket ederler.

Puanlama ölçütleri:
- Etki ve tepki ilkesi gereğince sporcular birbirine eşit büyüklükte (120 N) ve zıt yönlü kuvvet uygular.
- Fnet = m·a bağıntısıyla 60 kg kütleli sporcunun ivmesi a₁ = F / m₁ = 120 / 60 = 2 m/s², 40 kg kütleli sporcunun ivmesi a₂ = F / m₂ = 120 / 40 = 3 m/s² bulunur.
- İtme bitince temas kuvveti kalkar ve sürtünmesiz düzlemde yatay net kuvvet sıfır olur. Eylemsizlik ilkesi gereğince sporcular hızlarını koruyarak sabit hızlı doğrusal hareket yapar.
4 Açık uçlu 15 puan
Havası tamamen boşaltılmış düşey bir deney tüpünde, kütleleri sırasıyla 0,05 kg ve 2,0 kg olan bir tüy ile çelik bilye aynı yükseklikten aynı anda serbest bırakılmaktadır. Belirli zaman aralıklarında yapılan ölçümlerde, her iki cismin de her 0,1 saniyelik zaman aralığında hız büyüklüğünün 0,98 m/s arttığı ve cisimlerin aynı anda tüpün tabanına ulaştığı gözlenmektedir.

Bu deney verilerinden yola çıkarak, serbest düşme hareketi yapan cisimlerin ivmelerinin büyüklüğünü hesaplayınız ve ivmenin cismin kütlesine bağlı olup olmadığını açıklayınız.
Örnek cevap: İvme büyüklüğü a = Δv / Δt = 0,98 / 0,1 = 9,8 m/s² olur. Kütleleri farklı olan her iki cismin de hız artışı aynı olduğundan serbest düşme ivmesi kütleden bağımsızdır.

Puanlama ölçütleri:
- İvme, birim zamandaki hız değişimidir (a = Δv / Δt). Her Δt = 0,1 s aralığında hız artışı Δv = 0,98 m/s olduğundan a = 0,98 / 0,1 = 9,8 m/s² bulunur.
- Farklı kütlelere (0,05 kg ve 2,0 kg) sahip iki cismin eşit zaman aralıklarında aynı hız değişimine sahip olması ve yere aynı anda ulaşması, hava direnci olmayan ortamda serbest düşme ivmesinin kütleden bağımsız olduğunu gösterir.
5 Açık uçlu 14 puan
Hava direncinin ihmal edildiği ve yer çekimi ivmesinin büyüklüğünün 10 m/s² olarak kabul edildiği bir ortamda, yatay bir düzlemden eğik olarak fırlatılan bir cismin hareketi incelenmektedir. Cismin fırlatılma anındaki yatay hız bileşeni 15 m/s, düşey hız bileşeni ise yukarı yönde 20 m/s büyüklüğündedir. Cisim, fırlatıldığı yatay seviyeye geri dönerek yere çarpmaktadır.

Verilen bilgilere göre cismin uçuş süresini, çıkabileceği maksimum yüksekliği ve yatayda aldığı yolu (menzili) bulunuz.
Örnek cevap: Uçuş süresi 4 saniye, maksimum yükseklik 20 metre, menzil 60 metredir.

Puanlama ölçütleri:
- Düşeydeki hareket, yer çekimi ivmesiyle gerçekleşen sabit ivmeli harekettir. Tepe noktasına çıkış süresi t = 20 / 10 = 2 s, hareket simetrik olduğundan toplam uçuş süresi 2 + 2 = 4 s olur.
- Maksimum yükseklik h = 20² / (2 × 10) = 400 / 20 = 20 m olarak hesaplanır.
- Yatayda ivme sıfır olduğundan hareket sabit hızlıdır. Menzil x = 15 × 4 = 60 m bulunur.
6 Açık uçlu 14 puan
Hava direncinin ihmal edildiği bir ortamda, aynı yükseklikte bulunan K ve L cisimlerinden K serbest bırakılırken, L cismi aynı anda yatay doğrultuda v₀ büyüklüğünde bir ilk hızla fırlatılıyor.

K ve L cisimlerinin düşey doğrultudaki hareketlerini, etki eden ivmeyi ve yere ulaşma sürelerini birbiriyle ilişkilendirerek açıklayınız.
Örnek cevap: Her iki cismin de düşey ilk hızları sıfırdır ve düşeyde yalnızca yer çekimi ivmesiyle hareket ederler. Aynı yükseklikten aynı düşey ivmeyle hareket ettikleri için yere ulaşma süreleri birbirine eşittir. L cisminin yatay hızı düşme süresini etkilemez.

Puanlama ölçütleri:
- İki boyutta sabit ivmeli harekette yatay ve düşey hareketler birbirinden bağımsızdır. K ve L cisimlerinin düşey ilk hız bileşenleri sıfırdır.
- Hava direnci ihmal edildiğinden iki cisme de düşeyde yalnızca yer çekimi kuvveti etki eder ve cisimler aynı ivmeyle hareket eder. Aynı yükseklikten düştükleri için yere ulaşma süreleri eşittir.
- L cisminin yatay ilk hızı yalnızca yataydaki yer değiştirmesini belirler, düşey ivmeyi ya da düşme süresini değiştirmez.
7 Açık uçlu 14 puan
Sürtünmelerin ihmal edildiği yatay ve doğrusal bir ray üzerinde başlangıçta durmakta olan 2 kg kütleli bir deney arabasına yatay doğrultuda uygulanan net kuvvet zamana bağlı olarak ölçülmüştür. Arabaya ilk 3 saniye boyunca doğu yönünde 6 N büyüklüğünde sabit net kuvvet uygulanmış, 3. saniye ile 5. saniye arasında net kuvvet sıfır olmuş, 5. saniye ile 7. saniye arasında ise batı yönünde 4 N büyüklüğünde sabit net kuvvet uygulanmıştır.

Newton'ın hareket yasalarını dikkate alarak deney arabasının 0-3 saniye, 3-5 saniye ve 5-7 saniye zaman aralıklarındaki ivmelerini yön ve büyüklükleriyle belirleyip her aralıktaki hareket türünü yazınız.
Örnek cevap: 0-3 saniye aralığında: İvme doğu yönünde 3 m/s² olup doğu yönünde düzgün hızlanan hareket yapar. 3-5 saniye aralığında: İvme 0 m/s² olup doğu yönünde sabit hızlı hareket yapar. 5-7 saniye aralığında: İvme batı yönünde 2 m/s² olup doğu yönünde düzgün yavaşlayan hareket yapar.

Puanlama ölçütleri:
- Newton’ın İkinci Yasası’na göre net kuvvet ile ivme arasındaki ilişki F⃗net = m·a⃗ biçimindedir.
- 0–3 s aralığında doğu yönünde Fnet = 6 N uygulandığından a = Fnet / m = 6 / 2 = 3 m/s² (doğu) olur. Durgun hâlden başlayan araba doğu yönünde düzgün hızlanan hareket yapar ve 3. saniyede v = a·t = 3 · 3 = 9 m/s hıza ulaşır.
- 3–5 s aralığında net kuvvet sıfır olduğundan (Fnet = 0) ivme de sıfırdır. Eylemsizlik ilkesi gereğince araba doğu yönünde sabit hızlı hareket yapar.
- 5–7 s aralığında batı yönünde Fnet = 4 N uygulandığından a = 4 / 2 = 2 m/s² (batı) olur. Harekete zıt yönde net kuvvet etki ettiğinden araba doğu yönünde düzgün yavaşlayan hareket yapar.

Zaman (s)	Hız (m/s)
0	0
1	9,8
2	19,6
3	29,4
4	39,2

Neler yapabilirsiniz?

Senaryo tablodan gelir

Sınıfı, dersi ve dönemin birinci ya da ikinci yazılısını seçin, ardından MEB konu soru dağılım tablosundaki senaryolardan birini işaretleyin. Öğrenme çıktıları ve her birinden kaç soru sorulacağı senaryodan gelir, isterseniz değiştirebilirsiniz.

Ortak yazılı kurallarına uygun

MEB ortak yazılılarında açık uçlu ya da kısa cevaplı sorular kullanıldığı için tüm sorular açık uçlu hazırlanır. Puanlar toplam 100 olacak şekilde dağıtılır ve bir soru en fazla 20 puan olur.

Her öğrenme çıktısı için zorluk

Zorluğu sınavın tamamı için değil, her öğrenme çıktısı için ayrı ayrı kolay, orta ya da zor olarak seçersiniz. Dilerseniz bir satırın sorularını kendi soru havuzunuzdan da ekleyebilirsiniz.

Nasıl çalışır?

1
Sınıfı, dersi ve yazılıyı seçin

Sınıf düzeyini, dersi ve dönemin kaçıncı yazılısı olduğunu belirleyin.
2
Senaryoyu işaretleyin

Zümrenizin seçtiği senaryoyu listeden seçin, soru sayılarını ve zorlukları gözden geçirin.
3
Soruları inceleyin

Açık uçlu sorular cevap anahtarıyla gelir. Düzenleyin ve yazılı kâğıdı olarak indirin.

Sık sorulan sorular

Ortak yazılı nedir?

Ortak yazılı, bir derste aynı sınıf düzeyindeki tüm şubelere aynı soruların sorulduğu yazılı sınavdır. MEB Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği’ne göre birden fazla şubede okutulan derslerin sınavlarının ortak yapılması esastır. Sorular konu soru dağılım tablosuna göre hazırlanır.

Ortak yazılı senaryosu nedir?

Senaryo, MEB’in konu soru dağılım tablolarında yer alan ve sınavda hangi öğrenme çıktısından kaç soru sorulacağını gösteren dağılımlardan biridir. Her ders ve sınıf için birkaç senaryo yayımlanır, zümre bunlardan birini seçer.

OYSS kapsamındaki sınıflarda Madlen’i nasıl kullanırım?

2026-2027 eğitim öğretim yılından itibaren 5, 6, 7 ile 9, 10 ve 11. sınıflardaki okul geneli ortak yazılılar MEB’in Ortak Yazılı Sınav Sistemi üzerinden yapılır. Bu sınavlarda zümre iki açık uçlu soru ve puanlama anahtarı yazar, diğer sorular MEB’in soru havuzundan gelir. Madlen bu havuza erişmez. Seçtiğiniz senaryonun öğrenme çıktıları için zümre sorularını hazırlarken ve sınav öncesi deneme yazılılarında kullanılır.

Hangi sınıf ve dersler için kullanılabilir?

Modül 5 ile 12. sınıflarda Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı, Matematik, Fen Bilimleri, Tarih, Coğrafya, Fizik, Kimya, Biyoloji, Felsefe, Din Kültürü ve İngilizce derslerini kapsar. Maarif Modeli’ndeki sınıflarda öğrenme çıktılarıyla, 8 ve 12. sınıflarda kazanımlarla çalışır.

Madlen’i kullanmaya nasıl başlarım?

Madlen Türkiye’de okullarla kurumsal olarak çalışır. Öğretmenseniz demo talep ederek araçları yakından görebilirsiniz. Okullar pilot programla başlayabilir ve bu süreçte ekibimiz okulunuzla birlikte çalışır.