Öğretmenler için Yapay Zekâ Araçları
Ders ve sınıfı seçin, Madlen metni kurar ve MEB kılavuzuna uygun çoktan seçmeli sorular yazar.
Aşağıdaki örnekler Madlen'de üretilmiş gerçek çıktılardır.
1.a, 1.b ve 1.c soruları aşağıda verilen metne göre cevaplayınız.
"Geleceğin Nefesi" adlı belgesel, sekizinci sınıf öğrencisi Defne'nin yaşadığı mahalledeki hava kirliliğine karşı başlattığı 'Yeşil Balkon' projesini konu alıyor. Belgeselde, Defne'nin önce kendi balkonuna diktiği birkaç saksı bitkisiyle başlayan yolculuğunun, mahalle sakinlerinin desteğiyle nasıl devasa bir dikey bahçeye dönüştüğü anlatılıyor. Yönetmen, çekimlerde sadece Defne'nin günlük notlarına değil; aynı zamanda uzman görüşlerine, hava kalitesi ölçüm grafiklerine ve mahallelinin değişim öncesi-sonrası fotoğraflarına yer vermiş. Defne'nin projeyi tanıtırken kullandığı "Küçük bir tohum, büyük bir umut" sloganı ise belgeselin ana temasını özetler nitelikte. Ayrıca belgeselin sonunda, Defne'nin bu süreci anlattığı dijital günlüğüne erişim sağlayan bir QR kod bulunuyor.
Belgeselde sunulan bilgilerin bilimsel güvenilirliğini ve teknik derinliğini artırmak için aşağıdaki ögelerin hangisinden yararlanılmıştır?
Çözüm: Uzman görüşleri ve hava kalitesi ölçüm grafikleri gibi bilimsel veriler, belgeselde sunulan iddiaların teknik derinliğini ve güvenilirliğini desteklemek için kullanılan temel unsurlardır. Sloganlar ve fotoğraflar ise daha çok duygusal etki ve görsel kanıt sunar.
Defne'nin 'Küçük bir tohum, büyük bir umut' sloganından hareketle, projenin mesajı hakkında hangi çıkarım yapılabilir?
Çözüm: Slogandaki 'küçük bir tohum' bireysel ve başlangıç niteliğindeki küçük adımları, 'büyük bir umut' ise bunun sonucunda doğacak toplumsal farkındalık ve değişimi temsil eder. Bu nedenle büyük değişimlerin ufak adımlarla başlayabileceği çıkarımı en uygunudur.
Belgesel yönetmeninin, Defne'nin bu süreçteki kişisel deneyimlerini, duygularını ve iç dünyasını yansıtmak için seçtiği temel kaynak aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Kişinin iç dünyasını, duygu ve düşüncelerini yansıtacak en kişisel kaynak kendi tuttuğu günlük notlarıdır. Raporlar ve grafikler nesnel veriler sağlarken, günlükler öznel deneyimi yansıtır.
2.a, 2.b ve 2.c soruları aşağıda verilen metne göre cevaplayınız.
Kızıl Vaha Projesi, Mars'ta sürdürülebilir bir yaşam alanı kurmayı hedefleyen uluslararası bir girişimdir. Projenin temelini, kapalı devre ekosistemler oluşturmaktadır. Bu sistemlerde bitkiler hem gıda kaynağı hem de oksijen üreticisi olarak hayati rol oynar. Ancak Mars'ın dondurucu soğuğu ve radyasyon seviyesi, bu bitkilerin özel seralarda yetiştirilmesini zorunlu kılar. Teknolojik altyapının yanı sıra, projede yer alacak astronotların psikolojik dayanıklılığı da büyük önem taşımaktadır. Uzun süreli yalnızlık ve dar alanlarda yaşama zorunluluğu, ekip içi iletişimin güçlendirilmesini gerektirir. Bu nedenle adaylar, sanal gerçeklik (VR) simülasyonlarıyla zorlu koşullara hazırlanmaktadır.
Kerem, bu metnin ana düşüncesini ve kapsamını en iyi yansıtan özet cümleyi belirlemek istemektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi metnin en kapsamlı özetidir?
Çözüm: Metinde Mars'taki yaşam projesinin hem seralar (biyolojik), hem kapalı devre sistemler ve VR (teknolojik), hem de astronotların psikolojisi (psikolojik) gibi çok boyutlu hazırlıkları anlatılmaktadır. Dolayısıyla en kapsamlı özet bu unsurları bir arada verendir.
Kerem, metindeki bilgileri 'Teknolojik Gereklilikler' ve 'İnsani Gereklilikler' olarak iki gruba ayırmak isterse, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğru olur?
Çözüm: Kapalı devre ekosistemler teknik bir altyapı ve tasarımdır (Teknolojik); astronotların psikolojik dayanıklılığı ise insan faktörünü ve zihinsel hazırlığı ifade eder (İnsani).
Metinde geçen 'uzun süreli yalnızlık ve dar alanlarda yaşama zorunluluğu' ifadesinden hareketle, Kızıl Vaha Projesi aday seçiminde aşağıdakilerden hangisinin öncelikli bir kriter olması beklenir?
Çözüm: Dar alanda ve yalnız yaşamanın getireceği psikolojik stres ve grup içi iletişim ihtiyacı, adayların sosyal ilişkileri yönetebilme ve stres yönetimi gibi yumuşak becerilerinin (soft skills) öncelikli kriter olmasını gerektirir.
1.a, 1.b ve 1.c soruları aşağıdaki diyaloğa göre cevaplayınız.
Elif: Kerem, evdeki temizlik malzemelerini incelerken fark ettim ki lavabo açıcıların üzerinde 'aşındırıcı' piktogramı varken, sirkenin üzerinde böyle bir uyarı yok. Neden acaba?
Kerem: Çok doğru bir gözlem Elif. Lavabo açıcılar genellikle sodyum hidroksit (NaOH) gibi güçlü bazlar içerirken, sirke zayıf bir asit olan asetik asit içerir. Bu kimyasal farklılıklar onların etkilerini ve güvenlik önlemlerini belirliyor.
Elif: Peki, çamaşır suyu ile tuz ruhunu karıştırmanın çok tehlikeli olduğunu okudum. Nedenini biliyor musun?
Kerem: Evet, bu iki madde karıştığında zehirli klor gazı (Cl2) açığa çıkıyor. Bu durum solunum yollarına ciddi zarar verebilir. Kimya bilimi, bu maddelerin içeriklerini bilerek güvenli kullanım sağlamamıza yardımcı oluyor.
Diyalogdaki bilgilere dayanarak, Elif'in evdeki kimyasal ürünleri gözlemlemesi ve Kerem'in açıklamaları doğrultusunda kimya biliminin günlük hayata katkısı hakkında hangi çıkarım yapılabilir?
Çözüm: Kimya bilimi, evde kullanılan çamaşır suyu, tuz ruhu gibi maddelerin kimyasal yapılarını ve birbirleriyle etkileşimlerini açıklayarak, tehlikeli gaz çıkışları veya ev kazalarının önüne geçilmesini sağlar.
Kerem'in çamaşır suyu ve tuz ruhu karışımı hakkındaki uyarısı dikkate alındığında, bir kişinin bu iki maddeyi yanlışlıkla karıştırdığı bir durumda yapılması gereken en uygun ilk müdahale ne olmalıdır?
Çözüm: Karışım sonucu açığa çıkan klor gazı son derece zehirlidir. Bu nedenle gazı solumamak için hemen pencereler açılmalı, ortam havalandırılmalı ve kişi kirlenmiş alandan hızla uzaklaşmalıdır. Kabın ağzını kapatmak gaz birikmesi ve patlamaya yol açabilir.
Elif'in lavabo açıcı ve sirke arasındaki farkı gözlemlemesiyle ilgili olarak; Kerem'in belirttiği maddelerin nitelikleri, kimya biliminin günlük hayattaki rolü çerçevesinde nasıl değerlendirilmelidir?
Çözüm: Maddelerin güçlü baz (NaOH) veya zayıf asit (sirke) olmaları, yani pH değerleri ve moleküler yapıları onların hem etkisini hem de kullanım alanlarını belirler. Kimya bilimi bu yapıları açıklayarak doğru kullanımı sağlar.
2.a, 2.b ve 2.c soruları aşağıdaki gazete haberine göre cevaplayınız.
İstanbul'da yaşayan Ayşe Hanım, banyo temizliği sırasında daha etkili bir sonuç alacağını düşünerek çamaşır suyu (sodyum hipoklorit - NaClO) ile kireç çözücüyü (hidroklorik asit - HCl) aynı anda kullanmıştır. Karışım sonucunda aniden ortaya çıkan keskin kokulu ve yeşilimsi renkli bir gazdan etkilenen Ayşe Hanım, şiddetli nefes darlığı ve göz yanması şikayetiyle hastaneye kaldırılmıştır.
Hastanede yapılan ilk müdahalede Ayşe Hanım'ın, iki temizlik maddesinin karışmasıyla oluşan klor (Cl2) gazına maruz kaldığı tespit edilmiştir. Uzmanlar, kireç çözücülerin asidik, çamaşır sularının ise bazik özellikte olduğunu; bu iki grup maddenin karıştırılmasının hayati tehlike yaratan kimyasal tepkimelere yol açtığını belirtmiştir. Ayrıca ürünlerin ambalajları üzerinde yer alan 'aşındırıcı' ve 'tahriş edici' piktogramlarının kullanıcılar tarafından yeterince dikkate alınmadığı vurgulanmıştır.
Kimya Mühendisi Can Bey, olay yerinde yaptığı incelemede: 'Evsel kimyasalların her biri belirli bir amaç için üretilmiştir. Kimya bilimi, bu maddelerin moleküler düzeydeki etkileşimlerini önceden öngörür. Ayşe Hanım'ın yaşadığı bu durum, kimyasal maddelerin bilinçsiz kullanımının somut bir sonucudur.' açıklamasında bulunmuştur.
Ayşe Hanım'ın yaşadığı olayda kullandığı maddelerin nitelikleri ve kimya bilimiyle ilişkisi hakkında haberden yola çıkarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Haberde belirtildiği gibi çamaşır suyu ve kireç çözücünün karıştırılması zehirli klor gazı açığa çıkaran tehlikeli bir KİMYASAL değişimdir, fiziksel değişim değildir ve temizlik verimini artırmak bir yana hayati risk oluşturur.
Ayşe Hanım'ın yaşadığı bu problemi yapılandırıp benzer kazaları önlemek isteyen bir öğrencinin, kimyasal maddelerin güvenli kullanımı konusunda hazırladığı aşağıdaki çözüm önerilerinden hangisi en etkili ve kapsayıcıdır?
Çözüm: Kimyasal ev kazalarını önlemenin en temel ve kapsayıcı yolu, ambalajlardaki uyarı etiketlerini/piktogramları okumak ve kimyasalları (özellikle asidik ve bazik olanları) asla birbiriyle karıştırmamaktır.
Haberde bahsi geçen zehirli klor (Cl2) gazını oluşturan klor elementinin atom yapısı incelendiğinde; temel hâldeki klor atomunun (17Cl) elektronlarının orbitallere yerleşimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm: 17Cl atomunun temel hal elektron dizilimi: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ şeklindedir. Açısal momentum kuantum sayısı l=0 olan orbitaller 's' orbitalleridir. Bu orbitaller 1s(2), 2s(2) ve 3s(2) olup toplam 2+2+2 = 6 elektron içerir. Dolayısıyla B seçeneği doğrudur.
Madlen soruları bir belgesel tanıtımı, iki öğrencinin sohbeti ya da bir gazete haberi gibi günlük hayattan metinlerin içine yerleştirir. Öğrenci böylece ezberini değil, okuduğunu yorumlama ve akıl yürütme becerisini gösterir.
Kılavuzun en önemli ölçütü, sorunun bağlam okunmadan çözülememesidir. Madlen her soruyu bu açıdan kontrol eder ve çeldiricileri rastgele yanlışlardan değil, sık görülen kavram yanılgılarından kurar.
Her sorunun doğru cevabı, neden doğru olduğunu anlatan kısa bir açıklamayla birlikte gelir. Soruları düzenleyip PDF ya da Word olarak indirebilir veya doğrudan öğrencilerinize atayabilirsiniz.
Madlen'de bağlam temelli bir soru seti beş adımda hazır olur. Sorular MEB'in 2026 Bağlam Temelli Soru Yazım Kılavuzu esas alınarak yazılır.
Sınıf düzeyini ve dersi seçin, ardından ünitelerdeki öğrenme çıktılarını işaretleyin. Çıktı dilini ve setin ödev mi quiz mi olacağını da bu adımda belirlersiniz.
Otomatik seçenekte bağlamı Madlen yazar. Kendi dosyanızdan başlamak isterseniz dosya yükleme seçeneğini kullanın.
Kaç bağlam olacağını ve her bağlama kaç soru bağlanacağını belirleyin. Bir bağlam en az iki soru taşır. Bağlamın metin mi, tablo mu, grafik mi olacağını da seçin.
İsterseniz bir üretimde en fazla beş TYMM becerisi seçin, her soru bunlardan birini ölçer. Eklemek istediğiniz notları da yazabilirsiniz.
Sorular cevap anahtarıyla gelir. Düzenleyip PDF ya da Word olarak indirebilir, soru havuzunuza ekleyebilir ya da öğrencilerinize atayabilirsiniz.
Bağlam temelli soru, öğrencinin bir metin, veri, görsel ya da senaryo ile karşılaşıp bu bağlamı kullanarak karar vermesini, yorum yapmasını veya açıklama getirmesini isteyen sorudur. MEB’in Mart 2026’da yayımladığı TYMM Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu bu soru tipini ayrıntılı olarak tanımlar. Madlen bu soruları kılavuzdaki ilkeleri esas alarak hazırlar.
Kılavuza göre bağlam günlük hayatla ilişkili olmalı ve soru metin okunmadan çözülememelidir. Çeldiriciler de rastgele değil, öğrencilerin sık düştüğü kavram yanılgılarına dayanmalıdır. Madlen bu ölçütleri soruyu üretirken uygular, size yalnızca gözden geçirip sınıfınıza uyarlamak kalır.
Madlen’de bağlam temelli soruları farklı ders ve sınıf düzeyleri için hazırlayabilirsiniz. Örnek çıktılarımız arasında bir belgesel metnine dayanan 8. sınıf Türkçe soruları ve evdeki temizlik ürünleri üzerine kurulu 9. sınıf kimya soruları var. Bağlam da derse göre değişir ve bir metin, diyalog ya da haber olabilir.
Evet. Madlen’in hazırladığı bağlam temelli sorular, diğer soruları gibi görselli gelir. Metne dayalı bir soru setinde metnin yanında konuya uygun bir görsel yer alır.
Öğretmenseniz demo talep edebilirsiniz, ekibimiz Madlen’i sizin dersleriniz üzerinden gösterir. Okullar için 14 gün süren ücretsiz bir pilot program sunuyoruz. Pilot sürecinde ekibimiz okulunuzla birlikte kişiselleştirilmiş bir başlangıç süreci yürütür.
Pilotla öğretmenleriniz Madlen'i kendi sınıflarında denesin, kararınızı gerçek sonuçlara bakarak verin.
