
Coğrafya • 10. Sınıf
Dirençli Mekânlar ve İklimsel Dönüşüm Planı
1Açıklama
Bu proje, 10. sınıf öğrencilerinin iklim değişikliğine bağlı olarak artan kuraklık ve ani taşkın riskleriyle karşı karşıya kalan yerel bir havzayı/şehri coğrafi bakış açısı ile analiz ederek bu riskleri azaltacak mekânsal bir eylem planı ve karar destek modeli geliştirmelerini hedefler. Öğrenciler; konum, dağılış, mekân-zaman ilişkisi ve sürdürülebilirlik ilkelerini kullanarak farklı paydaşların çıkarlarını dengeler, somut bir mekânsal müdahale stratejisi tasarlar.
2Proje Problemi
İklim krizine bağlı aşırı hava olayları karşısında savunmasız hale gelen bir kentsel/kırsal yerleşimde, mekânın coğrafi koşullarını ve insan-doğa etkileşimini dikkate alarak riski en aza indiren ve tüm paydaşlar için sürdürülebilir olan bir mekânsal uyum planını nasıl tasarlayabiliriz?
3Gerçek Hayat Bağlantısı
Türkiye genelinde çarpık kentleşme, su kaynaklarının tükenmesi ve ani sel felaketleri günlük yaşamı, tarımsal üretimi ve kentsel altyapıyı doğrudan tehdit etmektedir. Bu proje, öğrencilerin doğrudan yaşadıkları ya da hedef seçilen riskli bir coğrafi bölgedeki gerçek mekânsal problemleri teşhis edip uygulanabilir, çok paydaşlı ve coğrafi ilkelere dayalı çözümler üretmelerini sağlayarak onları geleceğin karar vericileri haline getirir.
4Süreç Adımları
• 1. Mekânsal Kriz Tespiti ve Konumlandırma: Seçilen pilot bölgenin harita üzerindeki mutlak/göreceli konumu, hidrolojik ve topografik özellikleri incelenerek yaşanan coğrafi kriz (ör. taşkın, aşırı kuraklık, yanlış arazi kullanımı) haritalandırılır.
• 2. Paydaş Analizi ve Çıkar Çatışmaları: Bölgedeki çiftçiler, yerel yönetimler, sanayiciler ve çevre sakinlerinin mekân kullanımına dair beklentileri, ihtiyaçları ve çatışma noktaları belirlenir.
• 3. Mekânsal Değişim ve İlişki Analizi: Geçmişten bugüne mekânda yaşanan değişimler; 'dağılış', 'nedensellik' ve 'karşılıklı ilişki' ilkeleriyle incelenerek krizin ana tetikleyicileri modellenir.
• 4. Çözüm Senaryolarının Geliştirilmesi: Ekolojik koruma, altyapı dönüşümü ve imar düzenlemelerini içeren en az iki farklı mekânsal müdahale senaryosu üretilir; maliyet, sürdürülebilirlik ve sosyal fayda açısından karşılaştırılır.
• 5. Karar Verme ve Eylem Planı Tasarımı: En optimum çözüm seçilerek tematik harita/CBS tabanlı çizimler, uygulama takvimi ve acil durum eylem adımlarını içeren somut bir 'Dirençli Mekân Uyum Raporu' oluşturulur.
• 6. Simülasyon ve Savunma: Tasarlanan çözüm, yerel yönetim karar organı rolündeki bir jüriye sunulur, paydaş çıkarlarına gelen eleştirilere karşı çözümün uygulanabilirliği coğrafi kanıtlarla savunulur.
5Geri Bildirim Noktaları
1. Aşama Geri Bildirimi: Problem tespitinin ve coğrafi konum/mekân analizinin doğruluğu; krizin temel coğrafi koşullarla doğru ilişkilendirilip ilişkilendirilmediğinin kontrolü. · 2. Aşama Geri Bildirimi: Geliştirilen senaryoların çok yönlülüğü ve paydaş çıkarlarını karşılama potansiyelinin coğrafi nedensellik bağlamında değerlendirilmesi. · 3. Aşama Geri Bildirimi: Nihai eylem planının uygulanabilirliği, mekânsal kararların harita ve verilerle tutarlılığı üzerine yapılan kritik yönlendirme.
6Değerlendirme
DEĞERLENDIRME KRITERLERI
Coğrafi Kavramları ve İlkeleri Problem Çözümüne Entegre Etme Becerisi · Paydaş Analizi ve Kanıta Dayalı Karar Verme Niteliği · Mekânsal Çözümün Sürdürülebilirliği, Yenilikçiliği ve Uygulanabilirliği · Savunma, Argümantasyon ve Coğrafi Veri Kullanım Yetkinliği
7Akran/Öz Değerlendirme
AKRAN DEĞERLENDIRME SORULARI
İncelenen grubun geliştirdiği mekânsal çözüm, bölgedeki tüm paydaşların ihtiyaçlarını dengeli ve adil bir şekilde gözetmiş mi? Gözden kaçırdıkları bir risk var mı?
Önerilen çözüm planı, coğrafi dağılış ve yerel koşullar göz önüne alındığında sahada gerçekten uygulanabilir ve sürdürülebilir mi?
ÖZ DEĞERLENDIRME SORULARI
Bu karar verme sürecinde birbiriyle çelişen paydaş istekleri arasında tercih yaparken hangi coğrafi kanıt ve ilkeleri temel aldım?
Geliştirdiğimiz çözümün 10 yıl sonraki olası çevresel ve mekânsal etkilerini değerlendirdiğimde neleri farklı yapardım?