
Fizik • 9. Sınıf
Isı ve Enerji
1Kavramsal Ayrım: İç Enerji ve Isı
Bir maddenin iç enerjisi ile ısı arasındaki farkı açıklayınız. Bir maddenin tek başına 'ısısı' neden ölçülemez? Kendi cümlelerinizle ifade ediniz.
ÖRNEK CEVAP FORMATI
Kısa yazılı açıklama
DEĞERLENDIRME ÖLÇÜTLERI
İç enerji maddenin tüm moleküllerinin kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamıdır.
Isı ise sadece sıcaklık farkından dolayı transfer edilen enerjidir.
Isı bir transfer sürecidir, bir maddeye ait statik bir özellik değildir.
2Isı Transfer Modeli: Q = m.c.delta T
Eşit kütleli su ve zeytinyağına aynı miktarda ısı verildiğinde suyun sıcaklık artışının daha az olmasını 'öz ısı' kavramı üzerinden nasıl açıklarsınız? Matematiksel model ile ilişkilendiriniz.
ÖRNEK CEVAP FORMATI
Neden-sonuç ilişkisi ve formül kullanımı
DEĞERLENDIRME ÖLÇÜTLERI
Q = mcΔT formülüne göre öz ısı (c) ile sıcaklık değişimi (ΔT) ters orantılıdır.
Suyun öz ısısı zeytinyağından büyüktür.
Öz ısısı büyük olan maddelerin sıcaklığını artırmak için daha fazla enerji gerekir.
3Hâl Değişimi Analizi
Hâl değiştirme sıcaklığında bulunan saf bir maddenin, ısı almaya devam etmesine rağmen sıcaklığının neden değişmediğini açıklayınız. Alınan enerji bu aşamada ne için kullanılır?
ÖRNEK CEVAP FORMATI
Süreç analizi
DEĞERLENDIRME ÖLÇÜTLERI
Alınan enerji moleküller arası bağları koparmak veya zayıflatmak için kullanılır.
Enerji kinetik enerji artışı yerine potansiyel enerji artışına harcanır.
Saf maddelerde hâl değişimi sırasında sıcaklık sabit kalır.
4Isıl Denge Gözlemi
Farklı sıcaklıktaki iki madde temas ettirildiğinde ısıl dengeye ulaşana kadar geçen süreci anlatınız. Isıl dengede hangi özellikler kesinlikle eşit olur?
ÖRNEK CEVAP FORMATI
Diyagram veya aşamalı açıklama
DEĞERLENDIRME ÖLÇÜTLERI
Isı akışı sıcak maddeden soğuk maddeye doğrudur.
Dengeye ulaşıldığında her iki maddenin son sıcaklıkları birbirine eşittir.
Alınan ısı verilen ısıya (Qalınan = Qverilen) eşittir.
5Isı Aktarım Yolları Sınıflandırması
Güneşin dünyayı ısıtması, kaloriferin odayı ısıtması ve bir metal kaşığın sıcak çorbada ısınması olaylarını ısı aktarım yollarıyla (iletim, konveksiyon, ışıma) eşleştiriniz.
ÖRNEK CEVAP FORMATI
Eşleştirme listesi
DEĞERLENDIRME ÖLÇÜTLERI
Güneş - Işıma (Radyasyon)
Kalorifer/Hava - Konveksiyon (Taşıma)
Metal kaşık - İletim
6Katılarda Isı İletim Hızı
Kışın metal bir kapı kolunun tahta kısımdan daha soğuk hissedilmesinin nedenini, ısı iletim hızını etkileyen değişkenler üzerinden değerlendiriniz.
ÖRNEK CEVAP FORMATI
Karşılaştırmalı analiz
DEĞERLENDIRME ÖLÇÜTLERI
Metalin ısı iletim katsayısı tahtadan daha yüksektir.
Metal, vücut ısısını tahtaya göre daha hızlı uzaklaştırır.
Sıcaklıkları aynı olsa da iletim hızı farkı hissi değiştirir.