Sosyal Bilgiler • 6. Sınıf
Kıtalar Arasında Bir Köprü
Deniz ve Emre, okulun coğrafya atölyesinde Türkiye'nin mutlak ve göreceli konumunu, çevresel özelliklerin insan yaşamına etkilerini ve Türk dünyasıyla kurulan kültürel iş birliklerini keşfederler. Haritalar ve küreler eşliğinde dünyadaki yerimizi ve kültürel bağlarımızı öğrenirler.
Ana fikir. Bir ülkenin yeryüzündeki konumu hem doğasını ve insan yaşamını belirler hem de ortak kültüre sahip olduğu ülkelerle güçlü bağlar kurmasına kapı aralar.
-
Sahne 1 / 4
Deniz ve Emre, Sosyal Bilgiler atölyesindeki dev dünya küresinin başına geçtiler. Emre, parmağıyla başlangıç meridyenini ve ekvatoru göstererek Türkiye'nin koordinatlarını dikkatle inceledi. Deniz, ülkemizin otuz altı kırk iki kuzey paralelleri ile yirmi altı kırk beş doğu meridyenleri arasında yer aldığını haritadan okudu. Bu koordinatların Türkiye'nin mutlak konumunu oluşturduğunu hemen defterine not etti. İki arkadaş, ülkemizin kuzey yarım kürede ve ılıman kuşakta bulunmasının güzelliklerini konuştular.
- mutlak
- Bir yerin ekvatora ve başlangıç meridyenine göre harita üzerindeki kesin yeri.
-
Sahne 2 / 4
Emre, Türkiye'nin Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan özel yerini işaret etti. Deniz, üç tarafı denizlerle çevrili bu benzersiz göreceli konumun ülkemize zengin bir ticaret gücü kattığını söyledi. Ayrıca Karadeniz ve Akdeniz'in okyanuslara bağlanan boğazlar sayesinde ne kadar önemli olduğunu tartıştılar. Doğal çevre özellikleri sayesinde ülkemiz kıtalar arasında âdeta canlı bir köprü vazifesi görüyordu.
- göreceli
- Bir yerin kıtalara, denizlere, boğazlara ve komşu ülkelere göre olan konumu.
-
Sahne 3 / 4
Masanın üzerindeki yer şekilleri maketine bakan Emre, batıdan doğuya gidildikçe yükseltinin ve engebenin arttığını fark etti. Deniz, bu engebeli arazilerin ve sert iklimin insan yaşamını doğrudan etkilediğini açıkladı. Düzlük ve ılıman kıyı bölgelerinde nüfus hızla artarken, dağlık kesimlerden şehirlere doğru göç yaşanıyordu. İki arkadaş, doğal çevrenin beşerî faaliyetleri nasıl şekillendirdiğini somut olarak anladılar.
- beşerî
- İnsan eliyle yapılan, insana ve insan faaliyetlerine ait olan.
- göç
- Daha iyi yaşam koşulları bulmak amacıyla bir yerden başka bir yere yapılan yer değiştirme hareketi.
-
Sahne 4 / 4
Son bölümde Deniz ve Emre, panodaki Türk dünyası kültür haritasını incelediler. Emre, Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan dil, sanat ve gelenek ortaklıklarını hayranlıkla gördü. Deniz, Türk kültürünün yaşatılması için kardeş ülkelerle yürütülen kültürel iş birliği projelerinin değerini vurguladı. Nevruz kutlamaları ve ortak öğrenci festivalleri bu köklü bağları her gün daha da güçlendiriyordu.
- iş birliği
- Ortak bir amaç için birlikte çalışma ve dayanışma içinde olma.
Tartışma soruları
- Yaşadığınız şehrin iklimi ve yeryüzü şekilleri insanların günlük hayatını nasıl etkiliyor?
- Türkiye'nin Asya ve Avrupa kıtaları arasında yer alması ülkemize ne gibi avantajlar sağlamaktadır?
- Farklı ülkelerde yaşayan akraba topluluklarla kültürel iş birliği yapmak bize ne tür katkılar sunar?
Anlama soruları
-
Hikâyede Deniz'in belirttiği Türkiye'nin mutlak konumu aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: İlk sahnede Deniz'in haritadan okuduğu ve not aldığı Türkiye koordinatları 36°-42° kuzey paralelleri ile 26°-45° doğu meridyenleridir.
-
Deniz ve Emre'nin incelemesine göre, Türkiye'de kıyılarda nüfusun yoğun olup dağlık bölgelerden göç yaşanmasının temel sebebi nedir?
Çözüm: Üçüncü sahnede engebeli arazi ve sert iklimin insan yaşamını etkilediği, bu nedenle doğal çevrenin beşerî faaliyetleri şekillendirdiği belirtilmiştir.
-
Hikâyenin son sahnesinde Deniz ve Emre hangi önemli konuyu ele almışlardır?
Çözüm: Dördüncü sahnede Deniz ve Emre panodaki Türk dünyası haritasını inceleyerek ortak dil, gelenekler ve kültürel iş birliklerini tartışmışlardır.
-
Türkiye'nin Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü oluşturması ve üç tarafının denizlerle çevrili olması onun ________ konumuyla ilgilidir.
Seçenekler: nüfus, mutlak, göreceli, paralel
Cevap: göreceli
Çözüm: Kıtalara, denizlere ve boğazlara göre tarif edilen yer özellikleri göreceli konum kavramını ifade eder.
-
İnsanların doğal çevreyi kullanarak şehirler kurması ve ekonomik faaliyetler yürütmesi ________ çevre unsurlarını oluşturur.
Seçenekler: jeolojik, iklimsel, beşerî, doğal
Cevap: beşerî
Çözüm: İnsan müdahalesi ve emeğiyle ortaya çıkan her türlü faaliyet ve yapı beşerî olarak adlandırılır.
-
Kardeş ülkelerle Nevruz kutlamaları ve festivaller düzenlemek, Türk dünyasıyla yapılan bir kültürel ________ örneğidir.
Seçenekler: enlem, göç, yükselti, iş birliği
Cevap: iş birliği
Çözüm: Ortak miras ve geleneklerin sürdürülmesi için birlikte yapılan ortak çalışmalara kültürel iş birliği denir.
-
Türkiye, yirmi altı kırk beş batı meridyenleri arasında yer alan bir güney yarım küre ülkesidir.
Çözüm: Hikâyede ve coğrafi gerçekte Türkiye, kuzey yarım kürede yer alır ve 26°-45° doğu meridyenlerindedir.
-
Türkiye'de batıdan doğuya gidildikçe yükseltinin ve engebenin artması bir doğal çevre özelliğidir.
Çözüm: Üçüncü sahnede yer şekilleri maketinde açıklandığı gibi yer şekilleri ve yükselti doğal çevreye aittir.
-
Türkiye'nin Türk dünyası ile olan bağları sadece ticari olup ortak bir kültürel geçmiş bulunmamaktadır.
Çözüm: Hikâyede Türk dünyası ile dil, gelenek, sanat ve festivaller gibi çok köklü kültürel bağların bulunduğu anlatılmaktadır.
